Ölçme ve Değerlendirme

Ebeveyn-Çocuk Etkileşim Değerlendirmesi

Çocuğun yaşadığı problemleri daha iyi anlayabilmek için,  anne-babanın, çocuğuyla olan ilişkileri hakkındaki  düşüncelerini paylaşmaları bazen yeterli olmayabilir. Dolayısıyla, gerekli görüldüğü durumlarda, ebeveyn ve çocuk arasındaki ilişkinin kalitesini yakından anlayabilmek  için, oyun ortamı içerisinde gözlem bir değerlendirme aracı olarak kullanılır. Anne ve babanın çocuklarıyla sanki ev ortamındaymış gibi oynadıkları serbest oyun ortamında, bu ilişki içinde anne-babalar çocuklarına fiziksel ve sözel olarak eşlik edebilme, oyuna ve çocuğa müdahaleciliği, sorularına cevap verme kapasitesi, onunla birlikteyken deneyimledikleri duygusal doyum, ve çocuklarının gelişimsel düzeyine duyarlılığı gibi alanlarda değerlendirilmektedirler.

Çocuklar ise bu süreçte hareketlilik, dikkat ve konsantrasyon ile uyumlu davranış ve ebeveyn ilişkisine açık olma gibi alanlarda değerlendirilmektedir.
Belirli aktivitelerin yapılmasının istendiği yarı yapılandırılmış oyunda ise, ebeveyn-çocuk ilişkisi dört ana alan üzerinden Marschak Etkileşim Metodu temel alınarak değerlendirilir.
Bunlar;
Ebeveynin çocuğuna kural ve sınırları nasıl koyduğunu, yapıyı oluşturduğunu ve çocuğun buna yaklaşımını değerlendiren yapı-sınır koyma (structure) becerisi;
Ebeveynin çocuğuyla ortak bir şeyle uğraşırken çocuğun ilgisini ve canlılığını koruyarak birlikte katılımı sağlayabilme (engagement) becerisi;
Ebeveynin çocuğunun ihtiyaçlarını anlamasını ve sıkıntılı zamanlarda onu rahatlatmasını değerlendiren ilgi ve bakım gösterme (nurture) becerisi;
Çocuğunun gelişebilmesi ve daha bağımsız olabilmesi için ebeveynin çocuğunu başarabileceği zorluklar karşısında cesaretlendirebilmesini değerlendiren zorluklarla mücadele etmekte onu destekleme(challenge) becerisidir.


Serbest ve yarı yapılandırılmış oyun ortamında elde edilen gözlem sonuçları, daha sonra anne-babalara geribildirim şeklinde sunulur ve çalışma planı oluşturulur.


Duygusal Değerlendirme

Çocuğun yaşadığı sıkıntıları anlamlandırabilmek için onun iç dünyasını ifade edebileceği bir alan yaratmak önemlidir. Ailenin tespit ve söylemlerinden bağımsız olarak çocuğun gerçeğini anlamak adına terapist çocukla birebir görüşmeler yapar. Bu görüşmelerde belli bir teknikle yorumlanan serbest oyunlar oynanır ve/veya resim çizme, hikaye anlatma ve hikaye tamamlama gibi teknikleri içeren bir dizi projektif değerlendirme uygulanır. Böylece, çocuğun iç dünyası hakkında bilgi edinmek, kendisini ve çevresini nasıl algılandığını anlayabilmek mümkün olur. Yapılan değerlendirme sonucunda anne babaya geribildirim verilir ve bir müdahale planı oluşturulur.

Bebeklik ve Erken Çocukluk Dönemi Tarama ve Değerlendirme

Çalışmalarımızda üzerinde titizlikle durduğumuz konulardan biri erken tanı ve erken müdahaledir. Son yıllarda yapılan araştırmalar erken tanı konmuş çocukların %20.9'u 3 yaşından sonra psikiyatrik ya da eğitimsel müdahalelere ihtiyaç duymadıklarını göstermektedir . Bu nedenle, 0-72 aylar arasındaki çocukların gelişimlerini standart, geçerlilik ve güvenilirlik çalışmaları yapılmış araçlarla değerlendirmenin hem risk grubundaki çocukları belirleyip desteklemek, hem de sağlıklı gelişen çocukların gelişimlerini takip etmek acısından son derece önemli olduğunun bilincindeyiz. Bebeklik ve erken çocukluk donemi tarama ve değerlendirme envanterlerinin içerdiği başlıca gelişim alanları aşağıdaki gibidir:

Dil-Bilişsel (Zihinsel) (Dili anlama, kullanma, akıl yürütme ve bellek gibi düşünce ve dil becerileri)

İnce Motor (Nesneleri kavrama, kalem tutma, düğme ilikleme gibi karmaşık, küçük kas hareketleri)

Kaba Motor (Emekleme, yürüme, zıplama gibi büyük kas gruplarının koordinasyonu ile gerçeklesen kas hareketleri)

Sosyal (Çevreyle sözel veya sözel olmayan iletişim kurma becerileri)

Öz-Bakım (Temizlik, yeme ve tuvalet alışkanlığı gibi öğrenilerek edinilen davranışlar)

Okula Hazırlık Değerlendirmesi

Okula başlama; çocuğun gelişiminde yürüme, konuşma gibi önemli aşamalardan biridir. Her yeni aşama gibi aile için "doğal bir hayat krizi"dir ve uyum gerektirir. Okula alışma döneminin sağlıklı bir şekilde geçirilebilmesi çocuğun okula ne kadar hazırlıklı olduğu ile ilişkilidir. Okula başladığında çocuk; yeterli bedensel, zihinsel, duygusal ve sosyal olgunluğa erişmişse önemli sorunlar yaşanmaz. Okula sağlıklı bir hazırlık için çocuğun;

Anne-babadan ayrılıp okula uyum sağlayacak kadar duygusal olgunluk düzeyine sahip olması,
Kendi yaşına uygun zihinsel becerilere sahip olması ve beklenen performansı gösterebilmesi gerekmektedir.

Eğer bu noktalarda aile ve öğretmenlerin kuşkusu varsa bir uzmana başvurmak yerinde olur. Çünkü psiko-pedagojik tedavi gerektiren her türlü sorun için erken tanı ve tedavi çok önemli bir şarttır. Okula hazırlık değerlendirmesinin içerdiği başlıca gelişim alanları aşağıdaki gibidir.
Genel Zihinsel Değerlendirme (Okul öncesi dönemdeki çocukların sözel ifade, akıcı dil, görsel ve işitsel dikkat ile hafıza, akıl yürütme, görsel hafıza, görsel motor becerileri ve genel zeka düzeyleri ile ilgili bilgi vermektedir)
El-Göz Koordinasyonu ve İnce Motor Becerileri (El ve parmak becerileri, kalem hakimiyeti, kalem hızı)
Kaba Motor Becerileri (Denge ve bedensel koordinasyon)
Duygusal ve Sosyal Olgunluk

Genel Zihinsel Değerlendirme

Çocuk ve ergenlerin sözel ve performans becerilerini (dili anlama, kullanma, soyut düşünme, akıl yürütme, görsel ve işitsel dikkat ve bellek, psiko-motor beceriler gibi) değerlendirerek genel zihinsel potansiyelini belirlemek üzere uygulanmaktadır. Genel zihinsel değerlendirmenin amacı, okul çağındaki çocuk ve ergenlerin akademik güçlüklerinin ve uyumsuzluklarının kökenini araştırmak, öğrenme süreçlerini ve akademik başarıyı olumsuz etkileyen özel öğrenme bozukluklarını tespit etmek, herhangi bir hastalık veya operasyon ile ortaya çıkan zihinsel geriliğin düzeyini belirlemektir. Sözel becerileri standart bir genel zihinsel değerlendirme ölçeğini uygulamaya yeterli olmayan çocuk ve ergenlere sözel olmayan zihinsel değerlendirme testleri uygulanmaktadır. Genel zihinsel değerlendirme ile elde edilen sonuçlar ışığında çocuk veya ergenin güçlük çektiği alanlar belirlenerek, kendisine uygun bir eğitimsel terapi programı ile takip edilir. Eğitimsel terapinin etkinliğini değerlendirmek ve çocuğun değişen ihtiyaçlarını belirlemek amacıyla genel zihinsel değerlendirme uygun görülen aralıklarla tekrar edilebilir.

Otizm ve Gelişimsel Geriliklerin Değerlendirilmesi

Otizm her çocuğun gelişimini farklı alanlarda ve derecelerde etkileyen geniş bir spektrumdur. Bu sebeple, çocuğa özel bir değerlendirme ve program uygulayabilmek tedavinin en önemli yapıtaşıdır. Otizm spektrumunda bulunan 0-7 yaş arasındaki çocuklar stardart bataryalarla değerlendirilir. Bu değerlendirmeler sonucunda çocuğun taklit, algı, ince motor, dil, zihinsel gelişim gibi farklı alanlarındaki gelişimi belirlenir. Bu sonuçlar doğrultusunda öngörülen ihtiyaçlar için program hazırlanılır. Otizm tedavisinde, zihinsel gelişimin yanında duygusal gelişimin de desteklenmesi önemlidir. Anne-baba tutumları otizm spektrumu içinde yer alan çocukların duygusal gelişimini oldukça etkilemektedir. İhtiyaç duyulduğunda anne, baba ve çocuklar serbest oyun içerisindeyken videoya çekilmek yoluyla değerlendirilir. Anne-babalara ebeveynlik tutumlarıyla ilgili geri bildirim verilir. Ayrıca, otizm tedavisi evde de sürdürülen programlarla desteklendiğinde daha hızlı ilerler. Bu sebeple, çocuğa özel programlar ev servisi yoluyla evde de desteklenir.

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite toplumun büyük bir kısmını etkileyen önemli bir bozukluktur. DEHB Semptomları, dikkat eksikliği, dürtüsellik ve hiperaktivite alanlarında görülebilirken her çocuğun problem alanı kendine özeldir. Bazı çocuklar sadece dikkat dağınıklığı semptomları gösterirken bazı çocuklar birden fazla alanda problem yaşayabilirler. Çocukların hangi alanlarda ne derecede problem yaşadığını belirlemek tedavi programı oluşturmak açısından önemlidir. Dikkat dağınıklığı standart değerlendirme bataryalarıyla ölçülür ve değerlendirme sonuçlarına göre bir özel eğitim programı hazırlanır. Gerekli görüldüğünde PSI'de yetişmiş ev servisi sorumluları bu programı evde de uygulayıp tedaviye destek olurlar. Dürtüsellik ve hiperaktivite, serbest ve yapılandırılmış oyun görüşmeleriyle değerlendirilir. Bu değerlendirmenin sonucunda, anne babalarla ayrıca seanslar düzenlenip ebeveyn tutumları üzerinde çalışılır.

 

 

Anasayfa > Çocuk ve Aile >Ölçme ve Değerlendirme